เรียนรู้กว้างไกล เรียนทางไกลกับ ศูนย์การศึกษานอกโรงเรียนภาคกลาง   
-
| HOME | รายวิชาที่เปิดสอน | วิธีเรียน | WEB BOARD | บอกเพื่อน |
-

ตอนที่ 1

ความหมาย ความสำคัญและลักษณะของการบรรจุภัณฑ์

 

แนวคิด

                        1. การที่จะเข้าใจในเรื่องบรรจุภัณฑ์ได้ดีนั้นควรจะต้องรู้ถึงความหมายของบรรจุภัณฑ์เสียก่อนเป็นประการแรก จากนั้นจะสามารถศึกษารายละเอียดของเนื้อเรื่องอย่างได้อย่างมีหลัก และทำให้เข้าในเนื้อหาอย่างท่องแท้ เรื่องของการบรรจุภัณฑ์ที่เหมาะสมกับผลิตภัณฑ์นั้น เป็นสิ่งที่มีความสำคัญเป็นอย่างยิ่งต่อการจำหน่ายสินค้าทั้งในด้านการจัดจำหน่ายและการขนส่ง ตลอดจนการตัดสินใจเลือกซื้อสินค้า

                        2. การบรรจุภัณฑ์ มีหลายลักษณะ  ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับความต้องการ          บรรรจุภัณฑ์ของตัวสินค้านั้นๆว่ามีคุณสมบัติทางด้านฟิสิกส์ และคุณสมบัติทางด้านเคมีเป็นอย่างไร ซึ่งผู้ประกอบการจะต้องพิจารณาลักษณะที่ประกอบไปด้วยหลัก4 ประการอันประกอบไปด้วย การรองรับรวบรวม การปกป้องคุ้มครอง ความสะดวกสบายในการใช้สอยและการผลิต ตลอดจนการสื่อประชาสัมพันธ์ให้กับตัวผลิตภัณฑ์ดังกล่าวก่อนการเลือกใช้บรรจุภัณฑ์

 

 

จุดประสงค์

                      1. ผู้เรียนสามารถอธิบายความหมาย ความสำคัญของการบรรจุภัณฑ์ได้

                      2. ผู้เรียนสามารถอธิบายวิธีบรรจุภัณฑ์ที่เหมาะสมในลักษณะต่าง ๆ ได้

 

 

 

ขอบข่ายเนื้อหา

                      1. ความหมาย ความสำคัญของการบรรจุภัณฑ์

                      2. ลักษณะของการบรรจุภัณฑ์

 

เรื่องที่ 1

ความหมาย ความสำคัญของการบรรจุภัณฑ์

 

 

ภาพที่ 1.1  บรรจุภัณฑ์ในปัจจุบัน

 

ความหมายของบรรจุภัณฑ์

                                   บรรจุภัณฑ์หรือการบรรจุหีบห่อ หมายถึงศาสตร์และศิลป์ที่ใช้ในการบรรจุสินค้าโดยใช้เทคโนโลยีที่ทันสมัยและเป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม เพื่อการคุ้มครองปกป้องสินค้าจากผู้ผลิตจนถึงมือลูกค้าอย่างปลอดภัยด้วยต้นทุนการผลิตที่เหมาะสม

                          จากความหมายพอสรุปได้ว่าบรรจุภัณฑ์นั้นหมายถึง        เรื่องของ          วิทยาศาสตร์ และเรื่องของศิลปะที่ใช้เพื่อการบรรจุสินค้าโดยใช้เทคโนโลยีที่ทันสมัยและทำให้เกิดความเสียหายกับสิ่งแวดล้อม และบรรจุภัณฑ์นั้นจะต้องปกป้องตัวสินค้าให้อยู่ในสภาพที่ดีจากแหล่งผลิตจนถึงมือลูกค้าโดยไม่ให้ได้รับความเสียหาย ทั้งนี้บรรจุภัณฑ์นั้น ๆ จะต้องมีต้นทุนของการผลิตที่ไม่สูงจนเกินไป

 

ความสำคัญของการบรรจุภัณฑ์

                      ประเทศของเรามีสินค้ามีผลิตผลทางด้านการเกษตรกรรม และการประมงมากมาย  เช่นผักสด ผลไม้สด และสินค้าที่เป็นอาหารจากทะเล  สิ่งที่กล่าวมานี้จะได้รับความเสียหายมากเนื่องจากสภาวะของอากาศการบรรจุหีบห่อ และการขนส่งที่เหมาสมมีส่วนที่จะช่วยลดความเสียหายเหล่านั้นลงได้ซึ่งเป็นการช่วยให้ผลผลิตที่กล่าวถึงมือผู้บริโภคในสภาพที่ดี และจะทำให้ขายได้ในราคาที่สูงอีกด้วย

                      นอกจากนี้แล้วผลิตภัณฑ์อื่น ๆ  รวมทั้งผลิตภัณฑ์จากอาหารแปรรูปถ้าการบรรจุภัณฑ์และการขนส่งที่เหมาะสมมีส่วนที่จะช่วยลดความเสียหายและสามารถ  จำหน่ายได้ในราคาที่สูงเช่นกัน       

                      จะเห็นได้ว่าการบรรจุภัณฑ์นั้นมีความสำคัญเป็นอย่างยิ่งต่อผลผลิต   ทั้งหลายซึ่งสามารถสรุปเป็นรายละเอียดเป็นข้อ ๆ ได้ ดังนี้

                      1. รักษาคุณภาพ และปกป้องตัวสินค้า  เริ่มตั้งแต่การขนส่ง การเก็บให้   ผลผลิตหรือผลิตภัณฑ์เหล่านั้นมิให้เสียหายจากการปนเปื้อนจากฝุ่นละออง แมลง คน ความชื้น ความร้อน  แสงแดด และการปลอมปน  เป็นต้น

                      2. ให้ความสะดวกในเรื่องการขนส่ง การจัดเก็บมีความรวดเร็วในการ   ขนส่ง เพราะสามารถรวมหน่วยของผลิตภัณฑ์เหล่านั้นเป็นหน่วยเดียวได้ เช่น ผลไม้หลายผลนำลงบรรจุในลังเดียว  หรือเครื่องดื่มที่เป็นของเหลวสามารถบรรจุลงในกระป๋องหรือขวดได้  เป็นต้น

                      3. ส่งเสริมทางด้านการตลาด บรรจุภัณฑ์เพื่อการจัดจำหน่ายเป็นสิ่งแรกที่ผู้บริโภคเห็น ดังนั้นบรรจุภัณฑ์จะต้องจะทำหน้าที่บอกกล่าวสิ่งต่างของตัวผลิตภัณฑ์โดยการบอกข้อมูลที่จำเป็นทั้งหมดของตัวสินค้า    และนอกจากนั้นจะต้องมีรูปลักษณ์ที่สวยงามสะดุดตาเชิญชวนให้เกิดการตัดสินใจซื้อ    ซึ่งการทำหน้าที่ดังกล่าวของ      บรรจุภัณฑ์  นั้นเป็นเสมือนพนักงานขายที่ไร้เสียง (Silent Salesman)

 

กิจกรรมที่ 1.1

                      1.1 ให้นักศึกษาบันทึกความเสียหายของสินค้าชนิดต่างจำนวน 10 ชนิดที่ใช้อยู่เป็นประจำโดยการให้เหตุผลว่าเมื่อผลิตภัณฑ์เหล่านั้น เมื่อนำออกมาจากภาชนะบรรจุที่บรรจุไว้ และทิ้งไว้เป็นเวลานานจะเกิดความเสียหายหรือไม่ เพราะ       เหตุใด

 

ตารางที่ 1 การเปลี่ยนแปลงของผลิตภัณฑ์เมื่ออยู่นอกภาชนะบรรจุ

 

ชนิดของสินค้า

อยู่ในภาชนะบรรจุ

นำออกมาจากภาชนะบรรจุ

เมื่อทิ้งไว้เป็นเวลานาน

ปลากระป๋อง

กระป๋องโลหะที่ปิดสนิท

เปิดกระป๋องทิ้งไว้

มันฝรั่งทอดกรอบ
กระป๋องกระดาษและฟอร์ยที่ปิดสนิท
เปิดกระป๋องทิ้งไว้

เครื่องดื่มรสซ่า

ขวดแก้วที่ปิดฝาจีบสนิท

เปิดขวดทิ้งไว้

นมกล่อง

กล่องกระดาษ           ลามิเนต

เปิดกล่องทิ้งไว้

 

                      1.2 ให้นักศึกษาตอบคำถามต่อไปนี้

                                1.2.1 กลิ่นหอมของชา หรือกาแฟจะลดลงหรือไม่ถ้าเปิดขวดบรรจุหรือภาชนะบรรจุทิ้งไว้นาน ๆ  ……... .

                                 1.2.2 การซื้อไข่ไก่คราวละ 1-2 โหลกลับบ้านร้านค้าส่วนมากมักใช้ภาชนะบรรจุอย่างไร

.

                                  1.2.3 บรรจุภัณฑ์มีความสำคัญต่อผลิตภัณฑ์อย่างไร                             

                            

                      1.3 ให้นักศึกษาดูภาพต่อไปนี้แล้วอภิปรายในหัวข้อที่กำหนดให้ต่อไปนี้

                                1.3.1 เมื่อทิ้งผลิตภัณฑ์ไว้นาน ๆ ดังในภาพคุณภาพของตัวสินค้าจะเป็นอย่างไร

                                  1.3.2  ความสะดวกสบายในการขนส่งเหมาะสมหรือไม่

ภาพที่ 1.2 ไข่สดแพคพลาสติก

 

                                  1.3.3 เมื่อเห็นฉลากบนบรรจุภัณฑ์ที่เป็นสินค้าชนิดเดียวกันนำมาเปรียบเทียบกันท่านจะเลือกซื้อฉลากด้านซ้ายหรือทางด้านขวามือของท่านเพราะอะไร

…..

 

         

 

ภาพที่ 1.3 ฉลากบรรจุภัณฑ์บิสมี่โรตี

 

เรื่องที่ 2

ลักษณะของบรรจุภัณฑ์

                      ความสับสนในเรื่องบรรจุภัณฑ์ที่พบบ่อย คือ การเรียกขานสิ่งต่าง ๆ ที่ใช้บรรจุผลิตภัณฑ์ว่าเป็นบรรจุภัณฑ์ไปเสียทั้งหมด ตัวอย่างเช่น ซื้อซ้อสมะเขือเทศมา 1 ขวดแล้วเทแบ่งลงในถ้วยเล็ก ๆ บนโต๊ะอาหาร ขวดซอสเป็นบรรจุภัณฑ์ ส่วนถ้วยแบ่งนั้นจะเป็นภาชนะบรรจุ เป็นต้น

                      สินค้าที่ไม่มีบรรจุภัณฑ์ที่ดีและน่าเชื่อถือนั้น ลองตั้งคำถามกับตัวเองว่าท่านจะซื้อสินค้านั้นหรือไม่ ตัวอย่างเช่น ยาสีฟันที่ท่านใช้เป็นประจำที่เคยบรรจุอยู่ในหลอดลามิเนตและกล่องกระดาษที่พิมพ์สวยงาม แล้วอยู่มาวันหนึ่งยาสีฟันนั้นอยู่ในถุงพลาสติกมีหนังยางรัดที่ปากถุงดังในภาพที่1.4ชึ่งเป็นยาสีฟันชนิดเดียวกันแต่บรรจุภัณฑ์ต่างชนิดกัน  เมื่อมองแล้วก็สามารถที่จะแบ่งแยกได้ว่าบรรจุภัณฑ์ชิ้นหนที่จะสามารถเป็นบรรจุภัณฑ์ที่ดีและน่าเชื่อถือได้

 

  

ภาพที่ 1.4 ยาสีฟันชนิดเดียวกันแต่บรรจุภัณฑ์ต่างชนิดกัน

   

                      จากภาพที่ 1.4 น่าจะเป็นสิ่งที่ชี้ให้เห็นว่าบรรจุภัณฑ์มีความสำคัญในด้านต่างๆ หลายประการต่อการจำหน่ายผลิตภัณฑ์

                        โดยสรุปแล้วความสำคัญของบรรจุภัณฑ์จะมาจากสาเหตุ  4  ประการ      อันประกอบไปด้วย

                                1. การรองรับรวบรวม

                        2. การปกป้องคุ้มครอง

                        3. ความสะดวกสบายในการใช้สอยและการผลิต

                        4. การสื่อประชาสัมพันธ์ให้กับตัวผลิตภัณฑ์

 

                        สิ่งที่กล่าวมาทั้ง 4 ประการนั้นเป็นลักษณะอันพึงประสงค์ของบรรจุภัณฑ์ที่จำเป็นประกอบเข้าด้วยกันจึงจะเป็นบรรจุภัณฑ์ที่ดี ดังนั้นภาชนะบรรจุต่างที่เพิ่มองค์ประกอบดังกล่าวครบก็จะกลายเป็นบรรจุภัณฑ์ได้เหมือนกันเช่นถ้วยพลาสติก    ใสที่บรรจุน้ำ

 

กิจกรรมที่ 1.2

 

                        1.1 ให้นักศึกษาพิจารณาว่า  ถ้าไม่มีบรรจุภัณฑ์ที่ใช้บรรจุสินค้าจะพบปัญหาในเรื่องใดบ้างเมื่อท่านต้องการจะซื้อสินค้าเหล่านั้นเพื่อมาบริโภค ดังต่อไปนี้

 

 

 

ตารางที่ 1.2 ลักษณะของบรรจุภัณฑ์ที่เหมาะสมกับผลิตภัณฑ์

 

ผลิตภัณฑ์

ลักษณะของบรรจุภัณฑ์

การรองรับ       รวบรวม

การปกป้อง             คุ้มครอง

ความสะดวกสบายในการใช้สอยและการผลิต

การสื่อประชาสัมพันธ์

...........................

...........................

...........................

...........................

...........................

...........................

...........................

...........................

.........................

.........................

.........................

.........................

.........................

.........................

.........................

.........................

 

 

 

 

ตารางที่ 1.2  (ต่อ)

ผลิตภัณฑ์

ลักษณะของบรรจุภัณฑ์

การรองรับรวบรวม

การปกป้อง        คุ้มครอง

ความสะดวกสบายในการใช้สอยและการผลิต

การสื่อ

ประชาสัมพันธ์

...........................

...........................

...........................

...........................

...........................

...........................

...........................

...........................

.........................

.........................

.........................

.........................

.........................

.........................

.........................

.........................

...........................

...........................

...........................

...........................

...........................

...........................

...........................

...........................

.........................

.........................

.........................

.........................

.........................

.........................

.........................

.........................

                               

                        1.2 ให้นักศึกษาตอบคำถามต่อไปนี้  เป็นภาชนะบรรจุหรือบรรจุภัณฑ์

                                  1.2.1  ขวดน้ำยาล้างจาน.....................................................

                                  1.2.2  แก้วใส่น้ำอัดลม.......................................................

                                  1.2.3  กระป๋องใส่น้ำอัดลมตราโค้ก......................................

                                  1.2.4  ตลับใส่ยาที่มีจำหน่ายทั่วไป......................................<

                                  1.2.5  ลังเบียร์ตราช้าง(กล่องกระดาษ)..................................

                                  1.2.6  ถุงพลาสติกใส่ก๋วยเตี๋ยว.............................................

                                  1.2.7 กระป๋องสีสเปรย์เป็นบรรจุภัณฑ์หรือไม่.............................

                                  1.2.8 ชามใส่แกง...................................................................

                        1.3 ให้นักศึกษาอภิปรายจากภาพที่ 1.5 ว่าการรองรับรวบรวมของสินค้าในภาพที่เห็นนั้นบรรจุภัณฑ์มีข้อบกพร่องอย่างไรบ้าง .............................................................

.

 

ภาพที่ 1.5 ผลิตภัณฑ์ในกล่องกระดาษลูกฟูก

                                    1.4 ให้นักศึกษาอภิปรายจากภาพที่ 1.5  ว่าการปกป้องคุ้มครองตัวสินค้าเพื่อมิให้เกิดความเสียหายในภาพที่เห็นนั้นบรรจุภัณฑ์มีข้อบกพร่อง       อย่างไรบ้าง

 

ภาพที่ 1.6 แก้วห่อด้วยกระดาษหนังสือพิมพ์

                                    1.5 ให้นักศึกษาอภิปรายจากภาพที่ 1.6 ว่าง่ายต่อการใช้สอยสินค้าในภาพที่เห็นนั้น  บรรจุภัณฑ์มีข้อบกพร่องอย่างไรบ้าง

 

ภาพที่ 1.7 สเปรย์ฆ่าเชื้อโรคและขจัดกลิ่น

 

                                    1.6 ให้นักศึกษาอภิปรายจากภาพที่ 1.7ว่าการสื่อประชาสัมพันธ์สินค้าในภาพที่เห็นนั้น  บรรจุภัณฑ์มีข้อบกพร่องประการใด

 

 

ภาพที่ 1.8 น้ำผึ้งดอกลำไย

                                    1.7  เมื่อนักศึกษาได้ดูภาพที่ 1.5 – 1.8 แล้ว ให้สรุปว่าจากภาพทั้งหมดที่เห็นนั้นบรรจุภัณฑ์มีความสำคัญอย่างไร